Województwo pomorskie, dzięki swojemu położeniu u ujścia Wisły do Morza Bałtyckiego, odgrywa kluczową rolę w systemie logistycznym Europy Środkowo-Wschodniej. Jako początek korytarza Bałtyk–Adriatyk w ramach Transeuropejskiej Sieci Transportowej (TEN-T) pełni funkcję jednej z najważniejszych bram handlowych dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej.

Transport, logistyka i magazynowanie odgrywają w tym procesie coraz większą rolę. Sektor TSL nie jest już jedynie zapleczem dla innych gałęzi gospodarki. Stał się jednym z filarów rozwoju regionu, wpływając na jego konkurencyjność, atrakcyjność inwestycyjną i sytuację na rynku pracy.

Dane pokazują, że za dynamicznym rozwojem branży stoją zarówno inwestycje infrastrukturalne, jak i zmiany zachodzące w światowych łańcuchach dostaw. Jednocześnie przedsiębiorcy coraz częściej mierzą się z wyzwaniami związanymi z dostępnością pracowników, rozwojem kompetencji oraz postępującą transformacją technologiczną i środowiskową.

Silny fundament: Ponadprzeciętny wkład w gospodarkę regionu

Sektor transportu i gospodarki magazynowej ma ogromny wpływ na gospodarkę Pomorza. Szacunki pokazują, że sekcja ta wnosi aż 10–12% Wartości Dodanej Brutto (GVA) województwa[1]. Wartość Dodana Brutto (GVA) to wskaźnik, który obrazuje czystą wartość, jaką dana branża faktycznie wnosi od siebie do rozwoju regionu (po odliczeniu kosztów m.in. paliwa czy energii). Dane te mówią nam, że co dziesiąta złotówka wypracowana na Pomorzu pochodzi bezpośrednio z logistyki i transportu.

Jest to wynik znacznie wyższy niż w regionach pozbawionych dostępu do morza. Podczas gdy w skali całego kraju branża TSL odpowiada za około 7% PKB[2], Pomorze wyraźnie dystansuje resztę Polski. Pokazuje to, że obecność strategicznych portów morskich całkowicie zmienia reguły gry. Logistyka w naszym regionie nie jest jedynie branżą pomocniczą, ale jednym z głównych silników finansowych województwa.

Pomorskie firmy transportowe odgrywają ważną rolę w przewozach międzynarodowych, w województwie działa 2 126 przedsiębiorstw zajmujących się drogowym transportem towarów, które posiadają tzw. licencję wspólnotową. Dane Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (GITD) dają nam ciekawy punkt odniesienia: pod względem liczby takich firm Pomorze zajmuje 9 miejsce w kraju, ustępując m.in. liderom takim jak województwa mazowieckie (ponad 8,2 tys. firm), wielkopolskie czy śląskie. Co ciekawe, cała ta branża w Polsce jest mocno rozdrobniona, ponieważ aż 68% wszystkich międzynarodowych przewoźników to jednoosobowe działalności gospodarcze. W ostatnich latach liczba wydawanych licencji szybko rosła. Wpływ na to miały m.in. przepisy z 2022 roku, które nałożyły obowiązek rejestracji także na mniejsze pojazdy (tzw. busy o masie od 2,5 do 3,5 tony). Choć ten wzrostowy trend utrzymywał się do końca 2023 roku, osiągając pułap 45,6 tys. firm w Polsce, to dane z jesieni 2024 roku przyniosły zmianę. Lekki spadek liczby podmiotów o 0,7% w skali kraju stał się wyraźnym sygnałem trudniejszej sytuacji na rynku, rosnącej konkurencji oraz konieczności restrukturyzacji wielu firm transportowych[3].

Branża transportowo-logistyczna generuje dużą liczbę miejsc pracy w województwie pomorskim, jednak oficjalne dane pokazują różne wartości w zależności od tego, czy badanie uwzględnia wielkość firm, czy miejsce zamieszkania pracowników. Jeśli spojrzymy na same miejsca pracy, w tym sektorze pracowało nieco ponad 50 tysięcy osób. Najwięcej z nich, bo aż 30,7 tysiąca, znalazło zatrudnienie w dużych firmach (powyżej 50 pracowników). W średnich przedsiębiorstwach pracowało 11,7 tysiąca osób, a w najmniejszych, rodzinnych firmach niespełna 8 tysięcy[4].

Z kolei inne badanie GUS (z października 2025 roku), które sprawdzało zawód deklarowany przez mieszkańców regionu, pokazało jeszcze wyższy wynik: około 60 tysięcy osób związanych zawodowo z transportem i magazynami (warto dodać, że w tej grupie zdecydowanie przeważają mężczyźni) [5]. Najświeższe dane z „Biuletynu Statystycznego” (kwiecień 2026 roku) potwierdzają, że branża cały czas rośnie: w firmach zatrudniających więcej niż 9 osób pracowało średnio 36,2 tysiąca ludzi, czyli o niemal 1% więcej niż rok wcześniej [6]. Co ciekawe, mimo tak dużej liczby pracowników, pod koniec 2025 roku firmy transportowe wciąż pilnie szukały rąk do pracy. To właśnie w tej branży czekał co ósmy wolny etat na Pomorzu (12,6% wszystkich wakatów w województwie)[7]. Sami szefowie firm wiosną 2026 roku oceniali sytuację na rynku spokojnie i stabilnie, nie przewidując w najbliższym czasie większych zmian (badanie koniunktury gospodarczej GUS)[8].

Efekt mnożnikowy portów

Prawdziwą siłą tej branży jest tak zwany wysoki mnożnik ekonomiczny. Analizy instytutów badawczych i trójmiejskich uczelni wyższych potwierdzają, że rozwój infrastruktury portowej stymuluje całe otoczenie biznesowe.

Co to oznacza w praktyce? Jedno miejsce pracy utworzone bezpośrednio w terminalu portowym przyczynia się do powstania od 4 do 6 etatów w branżach powiązanych, m.in. w spedycji, transporcie drogowym, agencjach celnych czy nowoczesnych centrach magazynowych.

Z punktu widzenia samorządów i publicznych służb zatrudnienia oznacza to, że każda inwestycja w infrastrukturę portową przynosi wielokrotne korzyści dla lokalnego rynku pracy.

 

Struktura zatrudnienia: Rozdrobnienie na lądzie, koncentracja w węzłach

Pod względem liczebności strukturę branży determinowało ogromne rozdrobnienie sektora lądowego oraz równoległa koncentracja kapitału w wielkich węzłach logistycznych. Największe grupy pracowników na Pomorzu stanowiły osoby zatrudnione w trzech głównych obszarach:

• Transport lądowy i rurociągowy: To najliczniejszy segment, w którym dominują kierowcy obsługujący tzw. „ostatnią milę” oraz wywóz kontenerów z portów w głąb kraju. Sektor ten cechuje się dużą liczbą mikro i małych przedsiębiorstw.
• Magazynowanie i działalność usługowa wspomagająca transport: Ta grupa skupia kadrę zarządzającą centrami dystrybucyjnymi, operatorów logistycznych (3PL) oraz pracowników kluczowych terminali portowych, takich jak Baltic Hub czy BCT. To tu koncentruje się nowoczesny kapitał inwestycyjny regionu.
• Działalność pocztowa i kurierska: Obszar dynamicznie rosnący, zasilany przede wszystkim przez niesłabnący rozwój rynku e-commerce.

 

Rekordowe przeładunki i dominacja importu

Wyniki wypracowane przez polskie terminale kontenerowe pokazują, że pomorskie porty skutecznie radzą sobie z globalnymi zawirowaniami w łańcuchach dostaw. W skali kraju przeładunki osiągnęły poziom blisko 3,28 mln TEU (kontenerów 20-stopowych). Oznacza to wzrost o 9,7% w stosunku do roku poprzedniego i pobicie historycznego rekordu. Porty wykorzystały swój potencjał operacyjny w około 70%[9]. Dynamika ta pozwoliła wyprzedzić konkurencyjne ośrodki basenu Morza Bałtyckiego, takie jak Kłajpeda czy Goeteborg.

Głównym motorem napędowym w regionie pozostaje gdański Baltic Hub, który obsłużył 2,24 mln TEU, zabezpieczając tym samym aż 69% udziału w rynku. Silną pozycję budują też terminale w Gdyni – BCT z wynikiem 560,9 tys. TEU oraz GCT, który zanotował najwyższy wzrost dynamiki, bo aż o 16,5% rok do roku[10].

Długoterminowa analiza danych z lat 2010–2024 uwidacznia potężny skok jakościowy, jaki dokonał się w Porcie Gdańsk:

• 2010 rok: 27,2 mln ton przeładunków ogółem.
• 2020 rok: 48,0 mln ton przeładunków ogółem.
• 2024 rok: 77,4 mln ton przeładunków ogółem (z rekordowym rokiem 2023 na poziomie 81 mln ton).

Rok	Paliwa płynne	Drobnica + drewno	Węgiel	Inne masowe (kruszywa, siarka,rudy)	Zboża	Suma
2010	14,4	6,1	3,2	2,7	0,8	27,2
2011	10,4	7,3	1,8	5,0	0,8	25,3
2012	10,7	8,9	1,9	4,3	1,0	26,9
2013	11,0	10,5	4,6	2,7	1,5	30,3
2014	12,5	11,2	3,3	3,6	1,6	32,3
2015	14,7	11,8	4,5	3,4	1,5	35,9
2016	12,8	14,5	5,1	3,7	1,1	37,3
2017	13,2	18,1	5,1	3,5	0,8	40,6
2018	15,5	21,9	7,2	3,9	0,6	49,0
2019	17,5	23,1	6,8	4,1	0,6	52,2
2020	13,7	22,1	5,7	5,1	1,5	48,0
2021	18,9	23,4	4,8	4,5	1,6	53,2
2022	25,5	23,5	13,2	4,1	1,9	68,2
2023	37,6	23,1	13,4	3,8	3,1	81,0
2024	39,5	23,4	7,8	3,7	2,9	77,4

Tabela 1 Przeładunki w Porcie Gdańsk w latach 2010 – 2024 (w mln ton)

Źródło: https://www.portgdansk.pl/biznes/informacje-ogolne/facts-and-figures/ (data pobrania: 02.12.2025)

Transkrypcja danych do tabeli 1 Przeładunki w Porcie Gdańsk w latach 2010 2024 (w mln ton)_.pdf

W ciągu ostatnich 15 lat wolumen przeładunków w Gdańsku wzrósł ponad trzykrotnie. Zmienia się też struktura towarowa, wyraźnie dominują paliwa płynne (39,5 mln ton w 2024 roku) oraz drobnica i drewno.

Warto jednak zwrócić uwagę na strukturę obrotów ładunkami tranzytowymi. Dane pokazują, że działalność pomorskich portów opiera się przede wszystkim na obsłudze przywozu towarów do kraju. W Gdańsku przywóz stanowi 87,8% obrotów tranzytowych, a w Gdyni aż 89%. Pokazuje to rolę regionu jako kluczowej bramy wjazdowej dla towarów płynących do Europy Środkowo-Wschodniej.

 

Rynek magazynowy przekracza kolejne bariery

Rozwój bazy magazynowej na Pomorzu jest ściśle powiązany z aktywnością portów morskich. Aglomeracja trójmiejska na stałe wpisała się do magazynowej „Wielkiej Piątki” w Polsce, a jej całkowite zasoby przekroczyły już poziom 1,6 mln mkw. nowoczesnej powierzchni klasy A[11].

Współczynnik pustostanów w regionie wynosi około 10,3% i jest nieco wyższy od średniej krajowej (8,2%)[12]. Sytuacja ta wynika z dużej liczby nowych inwestycji oddawanych do użytku. Główne lokalizacje koncentrują się w bezpośrednim sąsiedztwie portu w Gdańsku oraz w okolicach Pruszcza Gdańskiego. Wybór tych miejsc dyktuje bliskość węzłów drogowych S6, S7 oraz autostrady A1.

Współczesne centra logistyczne zmieniają swoją funkcję. Przestają być tradycyjnymi miejscami składowania, a stają się zaawansowanymi centrami operacyjnymi. Kluczowi najemcy: operatorzy logistyczni (3PL), branża e-commerce oraz handel detaliczny (retail), w coraz większym stopniu stawiają na usługi o wartości dodanej, takie jak konfekcjonowanie, etykietowanie czy zarządzanie zwrotami.

 

Rynek pracy: Wynagrodzenia i presja rekrutacyjna

Statystyki pokazują, że przeciętne zarobki w pomorskiej logistyce i transporcie dynamicznie rosną i przekraczają już 10,7 tys. zł brutto. To wynik o blisko 12% wyższy niż średnia dla innych branż w regionie. Analizując te dane warto jednak pamiętać, że ogólny obraz rynku mocno różnicują poszczególne sektory oraz różnice geograficzne.

Po pierwsze, mamy do czynienia z ogromnymi różnicami geograficznymi. Wysokie pensje koncentrują się wokół Gdańska i Sopotu. Wystarczy jednak wyjechać nieco dalej, na południe lub wschód województwa, na przykład do powiatów chojnickiego czy malborskiego, by zobaczyć, że realne zarobki spadają tam w okolice 7 tys. zł.

Po drugie, oficjalne statystyki zupełnie nie oddają realiów, z jakimi mierzą się właściciele firm transportowych. Aby utrzymać kierowcę w ruchu międzynarodowym, realny miesięczny koszt, jaki ponosi pracodawca, sięga dziś nawet 15 tys. zł (w ruchu krajowym jest to od 7,5 do 12,5 tys. zł).

W efekcie pomorska logistyka znalazła się w kleszczach: z jednej strony desperacko potrzebuje ludzi i musi płacić coraz więcej, by wygrać walkę o pracownika. Z drugiej tak wysokie koszty zatrudnienia stają się dla wielu firm barierą, która drastycznie ogranicza ich zyski i możliwości rozwoju.

Mimo okresowych spowolnień gospodarczych, rynek pracy w logistyce mierzy się z głębokimi problemami strukturalnymi. Stopa wakatów w polskim sektorze TSL przewyższa obecnie średnią dla całej gospodarki aż o 44%. Dla porównania, w 2019 roku wskaźnik ten wynosił zaledwie 8%. Oznacza to, że trudności ze znalezieniem rąk do pracy stale rosną[13].

Wpływ na tę sytuację mają przede wszystkim niekorzystne procesy demograficzne. Najbardziej krytycznym obszarem jest transport drogowy. W Europie aż 33% kierowców zawodowych przekroczyło już 55 rok życia[14]. Starzenie się kadry, odpływ pracowników z zagranicy oraz mniejsze zainteresowanie młodszych pokoleń pracą w delegacji sprawiają, że niedobór personelu staje się barierą hamującą rozwój firm.

Przedsiębiorstwa planują jednak dalszy rozwój kadrowy. Z danych ManpowerGroup (dla II kwartału 2025 r.) wynika, że prognoza wzrostu zatrudnienia w sektorze transportu i logistyki plasuje się w ścisłej czołówce rynku, osiągając wysoki poziom +23%. Wyprzedzają go nieznacznie jedynie finanse oraz branża medyczna (+24%). Firmy chcą rekrutować, co stwarza konkretne wyzwania dla publicznych służb zatrudnienia, które muszą aktywnie wspierać procesy przekwalifikowania pracowników.

 

Zielona transformacja i Logistyka 4.0

Dalszy rozwój pomorskiego hubu zależy od szybkiego wdrażania nowoczesnych technologii i dostosowania się do wymogów unijnej polityki klimatycznej. Cyfryzacja i ekologia nie są już tylko elementem strategii wizerunkowej – decydują o obecności pomorskich firm w globalnych łańcuchach dostaw.

Inteligentne rozwiązania (Logistyka 4.0)

W obszarze zarządzania procesami kluczowe staje się wdrażanie systemów klasy PCS (Port Community System). Te cyfrowe platformy integrują obieg dokumentów pomiędzy wszystkimi uczestnikami rynku: terminalami, spedytorami, agencjami celnymi i administracją skarbową. Dzięki temu czas odpraw towarowych ulega znacznemu skróceniu. Równolegle terminale inwestują w automatyzację fizyczną, taką jak automatyczne suwnice placowe (ARMG) czy systemy optycznego rozpoznawania kodów kontenerów (OCR), które eliminują błędy ludzkie.

Paradygmat Zielonego Portu

Transformacja energetyczna na Pomorzu nabiera realnych kształtów:

• Systemy cold ironing (OPS): Port Gdynia stał się liderem tego rozwiązania w kraju, wdrażając infrastrukturę zasilania statków prądem z lądu przy Publicznym Terminalu Promowym. Pozwala to jednostkom (np. promom Stena Line) na wyłączenie silników pomocniczych podczas postoju, co drastycznie ogranicza emisję spalin i hałasu w mieście.
• Huby wodorowe: Zarówno Gdańsk, jak i Gdynia rozwijają projekty wodorowe, przygotowując infrastrukturę do przyszłego bunkrowania statków paliwami alternatywnymi.

Szybkie tempo zmian technicznych widoczne jest również w strukturze zamówień na transport lądowy. Analizy pokazują, że rynek transportowy stał się bezpośrednim zapleczem produkcyjnym kraju. Udział przetwórstwa przemysłowego w strukturze zleceń transportowych wzrósł z 28,3% do poziomu 41,8%, wyprzedzając sektor handlowy.

 

Wąskie gardła i nowa rola geopolityczna regionu

Kontekst geopolityczny, w tym wojna w Ukrainie, wymusił zmianę dotychczasowych szlaków logistycznych i postawił przed Pomorzem nowe, strategiczne zadania. Porty w Gdańsku i Gdyni przejęły znaczną część ukraińskiego eksportu produktów rolnych oraz importu paliw. Te tak zwane korytarze solidarnościowe trwale połączyły region z potrzebami odbudowującej się Ukrainy, co będzie miało znaczenie w perspektywie najbliższych dekad.

Równolegle region stoi przed wyzwaniem realizacji potężnych projektów infrastrukturalnych. Ponad 4,7 mld zł przeznaczono na rozwój infrastruktury towarzyszącej pierwszej polskiej elektrowni jądrowej w gminie Choczewo. Prace obejmują m.in. budowę morskiej konstrukcji hydrotechnicznej MOLF do transportu ładunków ponadgabarytowych, modernizację linii kolejowych (nr 230 – Wejherowo - Choczewo i 229 – Lębork - Łeba) oraz budowę nowej drogi krajowej do węzła Łęczyce na trasie S6[15].

Pomimo dużego potencjału wzrostu, eksperci wskazują na bariery, które mogą ograniczać dynamikę rozwoju sektora. Najważniejszym wyzwaniem pozostaje przepustowość infrastruktury dostępowej od strony lądu. Konieczne jest przyspieszenie prac nad budową Drogi Czerwonej w Gdyni, która wyprowadzi ciężki ruch samochodowy z centrum miasta, a także modernizacja linii kolejowej nr 201[16], co umożliwi sprawny wywóz ładunków na południe kraju i Europy.

 

Kurs na przyszłość: Jak utrzymać pozycję logistycznego lidera?

Sektor transportu, logistyki i magazynowania na Pomorzu przeszedł udaną transformację. Od dostawcy prostych usług portowych do zaawansowanego, międzynarodowego ekosystemu logistycznego. Dane rynkowe jasno pokazują, że utrzymanie dotychczasowej dynamiki wzrostu zależy od ścisłej współpracy biznesu i administracji publicznej.

Dla samorządów kluczowym wnioskiem jest konieczność pilnego wspierania inwestycji w twardą infrastrukturę drogowo - kolejową. Dla pracodawców i specjalistów HR wyzwaniem pozostaje automatyzacja procesów w odpowiedzi na braki kadrowe oraz dopasowanie polityki płacowej do realiów wymagającego rynku. Pomorski sektor logistyczny ma wszelkie argumenty, by umacniać pozycję lidera na Bałtyku, stając się jednocześnie kluczowym filarem bezpieczeństwa energetycznego i gospodarczego całego regionu Europy Środkowo - Wschodniej.

 

Opracowanie: Klaudia Zagórowicz, Wydział Planowania i Analiz Rynku Pracy, Zespół Pomorskiego Obserwatorium Rynku Pracy, WUP w Gdańsku, na podstawie analizy zleconej przez WUP w Gdańsku pt. „Sektor transportu, logistyki i magazynowania jako strategiczny filar gospodarki morskiej województwa pomorskiego: diagnoza stanu obecnego i perspektywy rozwoju w świetle uwarunkowań geopolitycznych”, autorstwa dr. Piotra Kasprzaka, Katedra Finansów, Wydział Zarządzania i Ekonomii, Politechnika Gdańska.