Przemysł morski i stoczniowy od lat jest jednym z filarów gospodarki województwa pomorskiego. Dziś jednak jego znaczenie wykracza daleko poza tradycyjne stocznie i budowę statków. Rozwój morskiej energetyki wiatrowej, nowoczesnych technologii offshore, przemysłu jachtowego oraz projektów związanych z bezpieczeństwem państwa sprawia, że sektor morski staje się jednym z najważniejszych motorów rozwoju regionu.

Zmienia się również charakter pracy w tej branży. Coraz większe znaczenie mają nowoczesne technologie, cyfryzacja i specjalistyczne kompetencje. To z kolei stawia nowe wyzwania przed systemem edukacji, instytucjami rynku pracy oraz samymi pracownikami.

 

W wymiarze przestrzennym, mimo że siedziby podmiotów mogą być ulokowane w głębi kraju, operacyjna koncentracja branży następuje w regionach nadmorskich, ze szczególnym uwzględnieniem województw pomorskiego i zachodniopomorskiego, przy mniejszym udziale województwa warmińsko-mazurskiego[1].

 

Pomorska gospodarka morska przechodzi transformację

Jeszcze kilkanaście lat temu przemysł stoczniowy kojarzył się głównie z budową dużych statków i masową produkcją. Dziś pomorskie firmy coraz częściej specjalizują się w zaawansowanych technologicznie projektach, które pozwalają skutecznie konkurować na rynkach międzynarodowych.

W ciągu ostatnich 25 lat liczba przedsiębiorstw związanych z gospodarką morską w województwach nadmorskich wzrosła z niespełna 8,5 tysiąca do ponad 19 tysięcy. Oznacza to, że sektor nie opiera się już wyłącznie na kilku dużych stoczniach. Tworzy go rozbudowana sieć producentów, podwykonawców, biur projektowych, firm logistycznych oraz przedsiębiorstw świadczących wyspecjalizowane usługi dla branży morskiej.

 

Rok	Ogółem	Sektor publiczny	Sektor prywatny
2000	8488	99	8389
2001	8931	88	8843
2002	9044	88	8956
2003	8880	82	8798
2004	8894	81	8813
2005	9019	81	8938
2006	10315	78	10237
2007	10955	78	10877
2008	10882	74	10808
2009	10955	90	10865
2010	10915	95	10820
2011	11064	95	10969
2012	11938	104	11834
2013	12213	107	12106
2014	12583	111	12472
2015	14141	104	14037
2016	17431	117	17314
2017	18610	120	18490
2018	21092	125	20967
2019	21228	108	21120
2020	26316	112	26204
2021	20656	102	20554
2022	20736	107	20629
2023	20046	105	19941
2024	19281	109	19172

 

Tabela 1 - Liczba przedsiębiorstw w sektorze morskim w województwach nadmorskich

Źródło: Opracowanie dr. Piotra Kasprzaka, Katedra Finansów, Wydział Zarządzania i Ekonomii, Politechnika Gdańska na podstawie (GUS, 2025)

Transkrypcja danych do tabeli liczba przedsiębiorstw w sektorze morskim .pdf

 

W 2024 roku w podmiotach gospodarki morskiej w województwie pomorskim pracowało 61,9 tys. osób[2]. Liczba ta stanowiła nieco ponad 37% wszystkich zatrudnionych w tej branży w Polsce oraz prawie 7% ogółu pracujących w województwie pomorskim.

Pod względem liczebności największą grupę stanowili pracownicy zajmujący się produkcją i naprawą statków i łodzi[3] (18,2 tys. osób). Kolejne pozycje zajęły osoby zatrudnione w pozostałej działalności[4] (10,7 tys. osób) oraz przy przetwarzaniu i konserwowaniu ryb i produktów rybołówstwa (8,5 tys. osób).

Przeciętne wynagrodzenie brutto w branży morskiej w regionie wynosiło 9848,99 zł. Było ono o 21,6% wyższe od średniej pensji w całym województwie pomorskim.[5]

Pomorze buduje dziś swoją pozycję przede wszystkim w obszarach wymagających wysokich kwalifikacji i innowacyjnych rozwiązań. Należą do nich między innymi:

• budowa specjalistycznych jednostek dla sektora offshore,
• remonty i modernizacje statków,
• produkcja luksusowych jachtów i katamaranów,
• realizacja projektów dla sektora obronnego,
• rozwój infrastruktury portowej i logistycznej.

 

Offshore Wind i sektor obronny napędzają rozwój

Jednym z najważniejszych kierunków rozwoju jest morska energetyka wiatrowa. W najbliższych latach na Bałtyku powstaną farmy wiatrowe o mocy liczonej w gigawatach. Oznacza to ogromne zapotrzebowanie na specjalistyczne statki, konstrukcje stalowe, infrastrukturę portową oraz usługi inżynieryjne.

Rozwojowi branży sprzyjają również inwestycje infrastrukturalne realizowane w Gdańsku, Łebie, Ustce i Władysławowie. To właśnie tam powstają lub rozwijają się centra obsługi morskich farm wiatrowych, które w przyszłości będą generować nowe miejsca pracy i wspierać rozwój lokalnych społeczności.

Drugim ważnym impulsem rozwojowym jest sektor obronny. Programy modernizacji Marynarki Wojennej oraz budowa nowych jednostek wojskowych zapewniają przedsiębiorstwom stabilne zamówienia i pozwalają rozwijać zaawansowane kompetencje technologiczne.

 

Jakich pracowników potrzebuje dziś branża morska?

Transformacja sektora oznacza rosnące zapotrzebowanie na pracowników posiadających zarówno kompetencje techniczne, jak i umiejętności związane z nowoczesnymi technologiami.

Wśród najbardziej poszukiwanych specjalistów znajdują się:

• inżynierowie offshore i energetyki morskiej,
• projektanci CAD/CAM i specjaliści modelowania 3D,
• automatycy i specjaliści robotyzacji procesów produkcyjnych,
• monterzy i spawacze posiadający nowoczesne certyfikacje,
• technicy obsługi i serwisu morskich farm wiatrowych,
• logistycy portowi i specjaliści zarządzania łańcuchem dostaw,
• eksperci od elektroniki i systemów okrętowych.

Coraz większego znaczenia nabierają także kompetencje miękkie. Praca projektowa, współpraca w międzynarodowych zespołach, umiejętność rozwiązywania problemów oraz gotowość do ciągłego uczenia się stają się równie ważne jak wiedza techniczna.

 

Edukacja musi nadążać za zmianami

Szybkie tempo rozwoju branży powoduje, że tradycyjne modele kształcenia nie zawsze nadążają za potrzebami rynku pracy. Dlatego coraz większe znaczenie zyskuje współpraca szkół, uczelni i pracodawców.

Przed szkolnictwem branżowym i technicznym stoi szansa na budowanie nowoczesnego wizerunku zawodów związanych z gospodarką morską. Dzisiejszy monter, mechanik czy szkutnik pracuje często z wykorzystaniem zaawansowanych technologii, robotów przemysłowych i narzędzi cyfrowych.

Istotnym kierunkiem rozwoju pozostaje również kształcenie dualne, które pozwala zdobywać doświadczenie zawodowe bezpośrednio w przedsiębiorstwach. Dzięki temu absolwenci łatwiej odnajdują się na rynku pracy, a pracodawcy zyskują lepiej przygotowanych kandydatów.

Ważną rolę odgrywają także pomorskie uczelnie wyższe rozwijające kierunki łączące wiedzę inżynieryjną z kompetencjami cyfrowymi, sztuczną inteligencją, automatyką czy zarządzaniem projektami offshore.

 

Lifelong Learning jako odpowiedź na wyzwania rynku pracy

Dynamiczne zmiany technologiczne sprawiają, że zdobycie zawodu nie oznacza już zakończenia nauki. W gospodarce morskiej coraz większego znaczenia nabiera uczenie się przez całe życie.

Pracownicy będą potrzebowali regularnego aktualizowania kompetencji oraz zdobywania nowych kwalifikacji w krótszych, bardziej elastycznych formach edukacji. Jednym z rozwiązań mogą być mikropoświadczenia, które pozwalają potwierdzać konkretne umiejętności zdobywane podczas kursów i szkoleń.

Dużą rolę mogą odegrać także programy reskillingu i upskillingu wspierane przez pracodawców, instytucje rynku pracy oraz fundusze publiczne. Dzięki nim osoby pracujące
w innych branżach będą mogły stosunkowo szybko zdobyć kwalifikacje potrzebne
w rozwijającym się sektorze morskim.

Równie ważne jest wykorzystanie wiedzy doświadczonych specjalistów poprzez rozwijanie programów mentoringowych i międzypokoleniowego transferu wiedzy.

 

Błękitna gospodarka potrzebuje błękitnych kompetencji

Pomorski przemysł morski udowodnił, że potrafi skutecznie dostosowywać się do zmieniających się warunków gospodarczych. Dziś jego siłą nie jest masowa produkcja, lecz specjalizacja, innowacyjność i wysoka jakość.

Przyszłość sektora będzie jednak zależała nie tylko od inwestycji infrastrukturalnych czy nowych technologii. Kluczowym zasobem pozostaną ludzie i ich kompetencje. Dlatego rozwój edukacji, współpraca z pracodawcami oraz upowszechnianie idei uczenia się przez całe życie powinny stać się jednym z fundamentów dalszego rozwoju pomorskiej gospodarki morskiej.

To właśnie kompetencje mogą stać się najważniejszym kapitałem, który pozwoli Pomorzu utrzymać pozycję jednego z liderów europejskiej błękitnej gospodarki.

 

Opracowanie: Klaudia Zagórowicz Wydział Planowania i Analiz Rynku Pracy, Zespół Pomorskiego Obserwatorium Rynku Pracy, WUP w Gdańsku, na podstawie analizy zleconej przez WUP w Gdańsku pt. „Transformacja strukturalna i perspektywy rozwoju przemysłu stoczniowego oraz morskiego w województwie pomorskim w świetle paradygmatu Niebieskiej Gospodarki”, autorstwa dr. Piotra Kasprzaka, Katedra Finansów, Wydział Zarządzania i Ekonomii, Politechnika Gdańska.